Jak leczyć depresję?

Masz depresję i nie wiesz, jak sobie z nią poradzić? Wpisujesz w Google "terapia depresji" i wyskakuje Ci kilkadziesiąt stron specjalistów? Którą terapię wybrać: poznawczo-behawioralną, psychodynamiczną, gestalt, humanistyczną, interpersonalną, egzystencjalną, wszelką inną? Która będzie najwłaściwsza? Która daje największe szanse na sukces? A kiedy udać się do psychiatry? Czy może ograniczyć się tylko do lekarstw? Mam nadzieję udzielić Ci kilku odpowiedzi na większość z tych nurtujących pytań.

 

 

Mówi się, że depresja to jedno z najczęstych zaburzeń psychicznych, dotyka ok. 20% populacji, przy czym dwa razy częściej kobiet (10-25%) niż mężczyzn (5-12%) (Kaplan, Sadock i Sadock, 2001). W świetle tych statystyk kluczowe jest opracowanie i wyznaczenie skutecznych metod leczenia depresji. A jaki jest nasz obecny status wiedzy w tym zakresie? W Polsce nie mamy organizacji, która wyznaczałaby standardy leczenia problemów psychicznych, stąd wesprę się wytycznymi brytyjskiej organizacji NICE (National Institute for Health and Care Excellence), która na podstawie aktualnych wyników badań naukowych publikuje obowiązujące standardy leczenia poszczególnych chorób somatycznych i zaburzeń psychicznych.

Kiedy Twoja depresja jest łagodna:
Jeżeli odczuwasz pewne objawy depresji, tj. obniżony nastrój, brak energii, słabszy apetyt, pewne problemy ze snem, obniżoną aktywność, ale nie można powiedzieć, że to kliniczna postać choroby lub ich poziom jest łagodny i trwa co najmniej 2 tygodnie rekomendowany jest udział w indywidualnej, grupowej lub komputerowej terapii poznawczo-behawioralnej, w zorganizowanych programach zwiększających aktywność fizyczną lub w grupie wsparcia. Ich leczenie można wesprzeć lekami antydepresyjnymi, lecz nie jest to konieczne.

Kiedy Twoja depresja jest umiarkowana:
W tej sytuacji zalecane jest leczenie farmakologiczne w połączeniu z intensywną terapią poznawczo-behawioralną lub interpersonalną.

Gdy depresja jest głęboka:
Przy głębokim nasileniu objawów farmakologia nie jest już wyborem, lecz koniecznością. W dalszym ciągu zalecany jest udział w terapii poznawczo-behawioralnej.

Czy to oznacza, że inne formy terapii to ściema? Że nie działają, a udział w nich to tylko wyrzucenie pieniędzy w błoto i strata czasu? Po prawdzie dzisiaj tego nie wiemy. Możemy powiedzieć, że na dzień dzisiejszy brakuje poprawnie przeprowadzonych, trafnych i rzetelnych badań, które wskazałyby skuteczność innych metod leczenia, stąd ich brak w zaleceniach. Badania nad skutecznością terapii prowadzi się długo i niełatwo. Metody zalecane przez NICE są sprawdzone w wielu niezależnych badaniach na zróżnicowanych populacjach osób cierpiących na depresję.

Przyjrzyjmy się zatem krótko rekomendowanym formom leczenia.

Farmakoterapia

Najczęściej stosowane leki to te z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu serotoniny (SSRI). Wywołują niewiele objawów niepożądanych, pomagają też w zmniejszeniu objawów lękowych, które często towarzyszą depresji. Jeżeli nie podziałają, kolejnym wyborem lekarza mogą być: bupoprion, wenlafaksyna, nefazodon, mirtazapina, reboksetyna. Rzadziej sięga się po trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (MAO), ze względu na ich silne i częste objawy niepożądane. Jeżeli depresja okazuje się oporna na jakiekolwiek leczenie, lekarz może zalecić elektrowstrząsy. W momencie, gdy lekarz dobierze nam właściwy lek i ustąpią objawy, konieczne będzie przyjmowanie tych samych lekarstw przez min. pół roku, aby zmiana okazała się trwała (za Kaplan, Sadock i Sadock, 2001).

Psychoterapia

Terapia poznawczo-behawioralna – o tym rodzaju terapii możesz dowiedzieć się bardzo wiele z różnych innych tekstów na moim blogu - w końcu w nim właśnie się specjalizuję:) Skupiając się na podstawowych informacjach, w ramach tej terapii koncentrujemy się wyłapaniu negatywnych myśli i przekonań, tj. "jestem słaby/a", "jestem beznadziejny/a", "jestem do niczego", "ludzie są podli", "na nikim nie można polegać", "nic dobrego mnie już nie czeka", ponieważ odpowiadają one za nasilenie negatywnych emocji stosowanie nieadaptacyjnych sposobów radzenia sobie tj. wycofywania się z aktywności i ruminowanie.  Skuteczność tej terapii potwierdzono już w latach 70. XX wieku (kiedy pierwszy protokół terapeutyczny leczenia depresji opracował dr Aaron Beck) w wielu badaniach naukowych. Równie skuteczna jest terapia behawioralna, skupiająca się na zmianie samego zachowania, bez pracy na przekonaniach i myślach. Terapia obejmuje zwykle ok. 16-20 sesji. W 20 badaniach terapia ta okazała się znacznie skuteczniejsza od placebo, czy warunków oczekiwania na terapię, jak również trochę bardziej skuteczna od farmakoterapii (13 badań) i innych rodzajów terapii (22 badania)(za: Popiel, Pragłowska, 2008)

Terapia interpersonalna – jest to również krótkoterminowa terapia o potwierdzonej w badaniach skuteczności, która skupia się na bieżących problemach pacjenta, szczególnie w zakresie relacji z bliskimi: utracie bliskiej osoby, konflikcie z najbliższymi, zmianie roli życiowej lub trudnościach w komunikacji. Terapeuci interpersonalni skupiają się na rozwiązywaniu aktualnych problemów, bez analizowania przeszłych doświadczeń (za: Woydyłło, 2013). Metaanaliza badań przeprowadzona w 2013 roku (Barth, Munder, Gerger, Nuesch, Trelle, Znoj, Juni i Cuijpers, 2013) wykazała wyższą skuteczność terapii interpersonalnej w porównaniu do terapii wspierającej oraz oczekiwania na terapię i porównywalną z terapią poznawczo-behawioralną.